Waarom is kwartsstof gevaarlijk?
Kwartsstof behoort tot de kankerverwekkende stoffen en is in verband gebracht met meerdere ernstige longaandoeningen. Bij langdurige blootstelling kunnen kwartsstofdeeltjes bindweefselvorming veroorzaken in het longweefsel. Dit kan tot silicose leiden (stoflongen), chronische longklachten veroorzaken en uiteindelijk longkanker tot gevolg hebben. Er is sterk bewijs dat blootstelling aan kwartsstof het risico hierop verhoogt. Bij silicose worden de longen stijver, de longen gaan namelijk minder efficiënt zuurstof opnemen. Iemand raakt bij inspanning kortademig, gaat hoesten en kan echt last krijgen van benauwdheid.
De meeste mensen merken in eerste instantie weinig van de blootstelling, maar op latere leeftijd krijgt men soms ernstige klachten. In sommige gevallen kan langdurige blootstelling uiteindelijk longkanker veroorzaken. Hoewel er grenswaarden zijn vastgesteld voor kwartsstof, bestaat er geen veilige drempelwaarde waaronder geen gezondheidsrisico optreedt bij blootstelling aan kwartsstof. Blootstelling aan kwartsstof kan ook leiden tot andere ziekten zoals COPD en hart- en vaatziekten.
Wettelijke grenswaarde en verantwoordelijkheid
De wettelijke grenswaarde voor respirabel kristallijn silica (kwartsstof) is in Nederland vastgesteld op maximaal 0,075 mg/m³. Volgens het ministerie van Sociale Zaken moeten werkgevers deze norm strikt naleven en passende maatregelen nemen om blootstelling te beperken. Tegelijkertijd blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat er geen veilige ondergrens bestaat: zelfs bij lage concentraties kan langdurige blootstelling schadelijk zijn. Dit onderstreept het belang van aanvullende maatregelen wanneer werknemers werken met kwartsstof of stoffige werkzaamheden uitvoeren. Hiervoor moeten bedrijven de volgende maatregelen nemen:
- Blootstelling minimaliseren
- Technische beheersmaatregelen toepassen
- Persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken
Deze bovenstaande maatregelen zijn verplicht wanneer werknemers worden blootgesteld aan kwartsstof.
Waarom cabinebescherming cruciaal is voor machinisten
Voor machinisten is het risico extra groot. Zij werken vaak in omgevingen waar beton wordt gesloopt, zand wordt verplaatst of andere kwartshoudende materialen worden bewerkt. Zonder goede cabinebescherming kan kwartsstof via aangeblazen lucht de cabine binnenkomen. Wanneer de cabine niet goed is afgedicht of geen gecontroleerde overdruk heeft, kunnen respirabele stofdeeltjes zich ophopen in de werkruimte.
Zelfs wanneer buiten afzuiging en nat werken worden toegepast, kan blootstelling in de cabine blijven plaatsvinden. Daarom is een gesloten cabine met gecontroleerde overdruk geen luxe, maar een essentiële technische maatregel.
Filteroverdruk als technische maatregel
Binnen de arbeidshygiënische strategie staat techniek boven persoonlijke bescherming. PBM zoals adembescherming zijn belangrijk, maar vormen niet de primaire oplossing. Een filteroverdruksysteem zorgt ervoor dat de cabine onder constante overdruk staat, vervuilde buitenlucht niet ongecontroleerd binnenkomt, HEPA-filtratie respirabel kristallijn silica effectief uit de lucht verwijdert en de luchtkwaliteit in de cabine veilig blijft. Door gecontroleerde overdruk wordt voorkomen dat kwartsstofdeeltjes de longen van de machinist bereiken.
BMair filteroverdruksystemen zijn specifiek ontwikkeld om machinistencabines te beschermen tegen respirabel kristallijn silica en andere schadelijke stoffen. Ze vormen daarmee de technische maatregel binnen het veiligheidsbeleid van bouw- en sloopbedrijven.
