Schone lucht op de werkplek is een basisvoorwaarde voor veilig en gezond werken. Vanaf 9 april 2026 worden de regels voor het werken met lood en diisocyanaten in Nederland aangescherpt. De wijzigingen in het Arbobesluit en de Arboregeling zijn bedoeld om werknemers beter te beschermen tegen gevaarlijke stoffen op de werkplek. Voor werkgevers betekent dit dat zij hun arbobeleid, RI&E en beschermende maatregelen opnieuw moeten beoordelen.
Aangescherpte grenswaarden voor lood
Voor lood worden de grenswaarden aanzienlijk verlaagd. De nieuwe grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling via de lucht wordt 0,03 mg Pb/m³ (8-uurs TGG). De eerdere grenswaarde lag op 0,15 mg/m³, wat betekent dat de norm vijf keer strenger wordt. Ook de biologische grenswaarde in bloed wordt stapsgewijs verlaagd. In veel industriële omgevingen komt lood vrij in de vorm van fijnstofdeeltjes, bijvoorbeeld bij sloopwerkzaamheden, metaalbewerking, recycling of werkzaamheden in verontreinigde grond. Hierdoor kan blootstelling plaatsvinden wanneer deze stofdeeltjes worden ingeademd.
Nieuwe Europese grenswaarden voor diisocyanaten
Voor diisocyanaten worden voor het eerst Europese grenswaarden ingevoerd. Deze chemische stoffen komen onder andere voor in coatings, lijmen en polyurethaanschuimen. Blootstelling kan plaatsvinden via dampen of aerosolen die vrijkomen bij het verwerken of spuiten van producten, maar ook bij het mechanisch bewerken, slopen of thermisch bewerken van materialen waarin polyurethaan of industriële coatings zijn verwerkt.
In sectoren waar zwaar materieel wordt ingezet kan dit bijvoorbeeld voorkomen bij sloopwerkzaamheden waarbij isolatieschuim of PU-houdende materialen worden verwijderd, bij metaal- en autoshredding waar polyurethaanschuim uit voertuigen wordt verkleind, of bij industriële onderhouds- en coatingwerkzaamheden waarbij tweecomponenten lakken worden gespoten. In dergelijke situaties kunnen aerosolen of dampen ontstaan die schadelijk zijn voor de luchtwegen. Diisocyanaten staan bekend als een belangrijke oorzaak van beroepsastma en allergische reacties van de luchtwegen.
Het STOP-principe
Bij het beheersen van blootstelling aan gevaarlijke stoffen wordt gewerkt volgens het STOP-principe: Substitutie, Technische maatregelen, Organisatorische maatregelen en Persoonlijke beschermingsmiddelen.
De eerste stap, substitutie, betekent dat een gevaarlijke stof wordt vervangen door een minder schadelijk alternatief. In veel industriële werkomgevingen is dit echter niet altijd mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan metaalrecycling of sloopwerkzaamheden, waar medewerkers werken met bestaande materialen waarin gevaarlijke stoffen zoals lood of polyurethaan al aanwezig zijn. In zulke situaties kan de bron niet worden vervangen en is het noodzakelijk om andere maatregelen te nemen om blootstelling te beperken.
Technische maatregelen voor machinisten
Wanneer substitutie niet mogelijk is, zijn technische maatregelen de volgende en meest effectieve stap om werknemers te beschermen tegen blootstelling. Voor machinisten die werken in omgevingen met schadelijke stofbelasting zijn filteroverdruksystemen een bewezen technische maatregel. Door de cabine continu te voorzien van gefilterde lucht en overdruk te creëren, wordt voorkomen dat verontreinigde lucht de cabine binnendringt.
De BMair Protector is ontwikkeld om machinisten te beschermen tegen schadelijke stofdeeltjes door de cabine actief te voorzien van gefilterde lucht. Het systeem maakt gebruik van HEPA H13 filtratie, die zeer efficiënt is in het afvangen van fijnstofdeeltjes. Hierdoor kunnen ook loodhoudende stofdeeltjes effectief uit de cabinelucht worden gefilterd voordat de machinist deze inademt.
In werkomgevingen waar naast stof ook chemische dampen of aerosolen kunnen voorkomen, kan aanvullende filtratie noodzakelijk zijn. In dergelijke situaties kan het systeem worden uitgebreid met actieve koolfiltratie met de Protector Plus X of met BMair MAO-3C, die bescherming bieden tegen zowel stof als gasvormige verontreinigingen.
